İktisat ve Yatırım
Türkmenistan'ın Ekonomik Kalkınmasında Temel Öncelikler ve Yönelimler
Ekonomik Kalkınma Hedefleri
Türkmenistan, güçlü dinamik temposu ile sosyo-ekonomik gelişmenin yeni ufuklarına doğru ilerliyor. Bağımsızlığın ilk günlerinden itibaren ülkenin ekonomik ve siyasal bağımsızlık güvencelerini veren, gelişmiş pazar ekonomisi enstitüleri ile son derece verimli, sosyal odaklı ekonominin oluşması yönünde çalışmalar başlatılmıştır. Hükümetin en önemli hedefleri, dünyanın ekonomik açısından gelişmiş ülkelerinde olduğu gibi yaşam standardının yüksek düzeye çıkarılması ve insan çıkarlarının korunması olarak belirlenmiştir.
Şu anda ülkenin sosyo-ekonomik yönden hızlı gelişimi için tüm koşullar bulunmaktadır:
-Büyük ölçekli hidrokarbon, maden ve hammadde ile diğer doğal kaynaklar;.
-Yeterli mali kaynaklar;
-Yasal bir çerçeve;
-İstikrarlı bir döviz kuru;
-Siyasi istikrar ve uluslararası alanda olumlu duruş;
-Nüfusun ekonomik yönden aktif potansiyeli, yüksek eğitimi, bilimsel ve zihinsel potansiyeli;
-Pazar ekonomisi ile ilgili enstitülerin sürekli gelişmeleri için gereken şartlar;
-Hızlı şekilde gelişen ulaştırma ve iletişim sistemi;
-Gelişmiş inşaat sektörünün teknolojik potansiyeli.
Büyük kalkınma ve ekonomik değişim çağında stratejik planlamanın eğilimleri yönünde ulusal ekonomide radikal değişiklikler yapılmıştır. Aşamalı olan reform süreci ekonomik, kanuni, insani ve diğerleri olmak üzere tüm alanlarda gerçekleştirilmektedir. Derin reformlar ülkenin ekonomik kalkınma stratejisini oluşturmaya; fiyat, para ve kredi, vergi ve bütçe, iç ve dış, sosyal ve kültürel siyasetleri geliştirmeye yöneliktir.
Ülke Ekonomisinin Reel Sektörünün Gelişmesi
Sanayi
Bağımsızlığını aldıktan sonra Türkmenistan ekonomisi hızla gelişmektedir. Ekonomik büyümenin temel noktası endüstridir. Ekonominin reel sektörünün bu alanında geleneksel sanayiler modernize edilmiş, yeni üretimin türleri geliştirilmiştir. Sonuç olarak, 2000-2007 yılları sanayi üretiminin hacmi 4,4 kat yükselmiştir.
Hammaddelerin sunduğu eşsiz olanaklar Türkmenistan'da sanayinin öncelikli sektörlerinden biri olan yakıt ve enerji tesisinin oluşturulmasına yol açmıştır. Şu anda, tüm orta ve büyük sanayi işletmelerinin toplam üretim hacminin yarısı bu tesisin payına düşmektedir.
Yakıt ve enerji tesisini (YET) elektro-enerji, gaz arama, petrol arama ve petrol rafineri sektörleri oluşturmaktadır
Türkmenistan'ın elektro-enerji sektörü günümüzde, YET'in en önemli alanlarından biridir. Sektörün gelişimi ülkenin enerji güvenliğinin sağlanmasına katkı sağlanmakta ve ülke içi elektrik ihtiyacın tamamını karşılanmaktadır. Ülkenin enerji sistemi Orta Asya birleşik güç sistemine de bağlı olup, Afganistan, İran, Türkiye, Tacikistan ve diğer ülkelere de fazla elektrik ihraç etme olanağına sahiptir. 2007 yılında Türkmenistan'da yaklaşık 1.9 milyar kW saati ihraç edilen, toplamında 14,7 milyar kW saatlik elektrik üretilmiştir.
Ülkenin enerji sektörünün kapasitesi güçlenmektedir. Yeni santraller kurulmakta, elektrik hatları ve trafolar geçirilmekte, mevcut enerji tesislerinin imarı ve modernizasyonu yapılmaktadır. Bunların sonucunda gereken gücün de rezerve edilmesiyle enerji alanındaki işler sabit ve güvenilir şekilde çalışmaktadır.
Gaz arama sanayisi Türkmenistan YET'nin öncelikli sektörüdür.
Türkmenistan Cumhurbaşkanı Gurbangulı Berdimuhamedov'un ekonomik alanındaki stratejisi onun daha da çeşitlendirilmesine yöneliktir. Bununlar birlikte ulusal ekonominin 2030 yılına kadar en önemli sektörleri yakıt ve enerji tesisleri olmaya devam edecektir. Çünkü bu, yaşam standartlarının yükselmesini ve ülkenin ekonomik açıdan kalkınmasını sağlayacak büyük döviz kazançlarını ülkeye tedarik etmektedir.
Bu bağlamda, 2030 yılına kadar Türkmenistan'ın petrol ve gaz tesislerini geliştirme programının temel amacı gaz üretimini 250 milyar metreküp'e, petrol üretimini 110 milyon ton'a kadar arttırmaktır. Hidrokarbon'un dünya pazarlarına tedarik miktarını arttırması sonucu, Türkmenistan dünyanın bu alandaki en önde gelen ülkelerinden biri olmuştur.
Cumhurbaşkanı Gurbangulı Berdymuhamedov Türkmen enerjisinin uluslararası boru hatları ile dünya pazarlarına çıkarılması için büyük ölçekli projeler gerçekleştirmektedir. Bunlar, Türkmenistan-Çin, Türkmenistan-Afganistan-Pakistan-Hindistan ve Trans-Hazar gibi doğal gaz boru hatlarıdır.
Geçen günlerde, meşhur «Gaffney, Cline & Associates» (Büyük Britanya) uluslararası denetim şirketi Türkmenistan'ın güneyindeki Amudarya havzasında bulunan Güney Yolöten-Osman ve Yaşlar alanında gaz kaynaklarının denetimini gerçekleştirmiştir. İnceleme sonucunda Güney Yolöten ve Osman için yapılan değerlendirmeyle: düşük ihtimal - 4 trilyon m3; orta ihtimal – 6 trilyon m3; yüksek ihtimal - 14 trilyon m3 gazın olduğu sonucuna varılmıştır. En büyük Türkmen gaz yatağı olan Dövletabad ile eşleştirildiğinde, Güney Yolöten-Osman gaz yatağı dünyada en büyük yataklar arasında dördüncü veya beşinci olmuştur. İnceleme sonuçlarına göre Yaşlar yatağında ise düşük ihtimalde - 0,25 trilyon m3, orta ihtimal - 0675 trilyon m3, yüksek ihtimal - 1,5 trilyon m3 gazın olduğu sonucuna varılmıştır.
Bağımsız uluslararası uzmanların yaptıkları bu değerlendirme, mevcut ve kurulacak büyük doğal gaz boru hatları ile dünya pazarlarına doğal gaz ihraç edecek olan Türkmenistan'ın kaynak garantisi açısından önemli olmuştur. Böylece, bu belirlenen miktarın Türkmenistan'ın sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmesi için gerekli olan gazın yeterli miktarda olduğu açıkça görülmüştür.
2007 yılında Türkmenistan'da gaz kondensatı da dahil olmak üzere toplam 9,75 milyon ton petrol üretilmiştir. Petrol sektöründe petrol yataklarının inşaatı, mevcut petrol kuyularının gaz lifte transferi, çalışmayan kuyuların derin pompa bakımı ile çalışır hale getirilmesi gibi çalışmalara başlanmıştır.
Türkmenbaşı'nın petrol rafinerileri kompleksine (TPRK) yönelik yapılan büyük yatırımlar sayesinde yerliler arasında en iyisi ve en büyüğü olan bu sanayi tamamıyla modernleştirilmiştir. Bu dev sanayi günümüzde, yurtdışına ihraç edilen petrokimya ürünlerinin yaklaşık 40 türünü üretmektedir.
Tesiste, modern teknolojik üretimi sağlayan çevre koruyucu teknolojiler ve donanımlar, Japonya, Almanya, ABD, Fransa, Türkiye, İran, İsrail ve İrlanda'nın en önde gelen şirketlerinin katılımı ile birlikte donatılmıştır. Tesis, kısa zaman diliminde yeni donanımlarla tazelenmiştir.
Kısa vadede, Seydi kentinde bulunan önemli petrol rafinerisinin de büyük teknolojik modernizasyonu planlanmaktadır.
Sektörün yüksek karlılığı, dünya pazarlarının koşulları ve ürünlerin fiyatlarına bağlıdır. Ayrıca, makroekonominin olumlu oluşu da Türkmenistan'ı yabancı yatırımcılara cazip hale getirmektedir.
Gelecekte, petrolün işlenmesi yatırım faaliyetleri için önemli bir alan olacaktır. Türkmenistan'ın petrol ve doğalgaz tesisinin geliştirilmesi yönündeki temel öncelikleri şunlardır:
-Hazar denizinin Türkmen bölümünün hidrokarbon kaynaklarının geliştirilmesi;
-Toprak altında petrol ve gazın araştırılması ve üretilmesi için blokların lisanslanması ve geliştirilmesi;
-Petrol ve gaz tesislerinin boru hatları, tesisler ve iletişim alanındaki altyapısının geliştirilmesi;
-Petrol ve gazın işlenmesi ile petrol ve gaz kimyasının geliştirilmesi;
-Türkmenistan'ın petrol ve gaz kompleksinde verilen hizmetlerin geliştirilmesidir.
Türkmenistan'da sıvı doğal gaz işleme tesislerinin inşaatına yönelik yatırımların genişletilmesi planlanmaktadır.
Hazar Denizi'nin Türkmen bölgesinde bulunan önemli miktarda petrol ve gaz rezervlerinin üretilmesi ve işletilmesi, büyük yatırımları gerektirmektedir. Burada, uluslararası finans kurumlarının katılımı yararlı olacaktır. Bu alanda çalışan yabancı ortakların, yaptıkları yatırımların üstünü çok hızlı bir şekilde kapattıkları görülmektedir.
Türkmenistan topraklarında madeni ve hammaddelerin çeşitli türlerinin olması, ürünlerine dünya pazarlarında ilgi duyulan, mevcut ve yeni işyerlerinin genişletilmesi için iyi olanaklar yaratmaktadır.
Ülkenin kimya ve petrokimya sanayisi, madeni kimya, temel kimya, plastik ürünlerin imalatı, günlük hayatta kullanılan kimyasallar ve karbon'un imalatı gibi sektörleri içerir. Kimya müesseseleriyle ülkede sentetik deterjanlar, sodyum sülfat, sentetik amonyak, iyot, ve diğer kimyasal maddeler üretilmektedir.
Türkmenistan'da kimya ve petrokimya endüstrisi dallarının kalkındırılması için büyük olanaklar bulunmaktadır. Bu sektörlerdeki karbamit gübre, potasyum klorür, potasyum sülfat, sodyum hidroksit, klor, sülfürik asit, amonyum sülfat ve boya malzemelerini üreten tesislerin inşası planlanmaktadır. Ülkenin sanayi üretiminde kimya sektörünün, dış ticaret gelirinin büyük bölümünü sağlayan ürünlerin üretimi için büyük potansiyeli bulunmaktadır. Alanın geleceği büyüktür.
Türkmenistan'ın kimya sanayinin gelişimi ülkenin bu alandaki büyük potansiyeli ile şartlandırılmıştır. Garaboğaz körfezinin maden kaynaklarının kullanımı ve kaliteli potasyum, yemek tuzu, brom ile borun kaliteli imalatı için ileri teknolojilerin kullanımı şarttır. Bu yüzden Garaboğaz'da karbamit üreten tesisin inşaatı planlanmaktadır.
Balkan vilayetinde üç kimya üretiminin iyot üretme kapasitesi bulunmaktadır. Onların ürünleri tamamen dış pazar odaklıdır.
Hazardaki kimya tesislerinin teknik karbon üretiminde plazmalı meşalenin yeni teknolojisinin donatılması planlanmaktadır. Ürün kalitesini sağlayacak ve üretim verimliliğini artıracak plazmalı meşale, kauçuk ürünleri imalatını düzenleme fırsatını da sunmaktadır.
Makine mühendisliği ve metal imalatı yapan sektörler ulusal ekonominin petrol ve gaz arama sanayisi, enerji, su ve diğer sanayi dalları için gerekli olan ürünleri imal etmektedir. Bunlar, elektrik hatlarının birleştiği noktalara dikilen direkler, güç kablosu, açık teller, enerji nakil hatları, elektrik ürünleri, cadde ve parkları aydınlatma için direkler, petrol ürünlerini üretimi ve işlenmesi için gerekli olan donanımlar, petrol ürünlerinin muhafaza edilmesi için silindirik ve dikdörtgen tanklar, petrol ve sıvı ürünlerinin işlenmesi için pompalar, demir döküm ve renkli metalden ürünlerdir.
Tekstil endüstrisi
Türkmenistan'da modern teknolojiler ile donatılmış, ihracat odaklı tekstil sanayisi oluşturmuştur.
Yeni üretim tesislerinin geliştirilmesi sonucunda pamuk elyafından hazır ürün imalatı 1991 yılında üretim miktarı olan 10 bin ton'dan 130 bin ton'a çıkarılmıştır.
Türkmenistan tekstil endüstrisinin hızlı gelişimi önemli sosyal konuların çözümünde büyük rol oynamaktadır. Bu sektörün tesislerinin pek çoğu ilçelerde bulunmaktadır. Bu ise bölgelerde istihdam ve gelir sağlamaktadır. 2007 yılında ülkede 84,0 bin ton örme pamuk ipliği, 184,5 milyon metrekare pamuklu kumaş, 8,2 bin ton örme kumaş ve 1.3 trilyon Manatlık dikiş işi ürünler üretilmiştir.
Endüstri ürünlerinin büyük bir oranı Türkmenistan Tekstil Sanayisi bakanlığına bağlı işletmelerin payına düşmektedir.
Bağımsızlık yıllarında tekstil sanayisinin ve yabancı şirketlerin ortaklaşa işlettikleri tesislerin inşasına 1,2 milyar ABD Dolarının üzerinde yatırım yapılmıştır. Bu sektörde yabancı şirketlerin ortaklık yatırımlarının katılımıyla ortak şirketler ile anonim şirketler oluşturulmuştur.
Gelecekte Marı, Daşoğuz, Lebap vilayetlerinde tekstil komplekslerinin oluşturulması ve mevcut işletmelerin de yeniden imarı planlanmaktadır.
Yeni tesislerin açılması, pamuktan üretilen jakar, portyer, kadife, patiska, basma gibi elbise amaçlı kumaşların çeşidinin arttırılmasına yardımcı olur.
Tüm işletmelerin yenilikleri kullanmak amacıyla son derece gelişmiş teknolojiler ile donatılması planlanmaktadır.
Türkmenistan'da tekstil komplekslerinin inşaatına yönelik yabancı yatırımcıların çekilmesi için uygun koşullar yaratılmıştır.
Ülkede halı dokumacılığı çok gelişmiştir. Halı dokumacılığı sanatının geliştirilmesi ve teşvikinde "Türkmenhalı" devlet kurumu büyük rol oynamaktadır. Günümüzde, ülkenin tüm vilayetlerinde halı imalatının geniş bir ağı oluşturulmuştur.
Ülke ekonomisinde ipek sanayinin geliştirilmesi ve imalatına da büyük önem verilmektedir.
Tarım ve Tarım Ürünlerini İşleme Endüstrisi
Ülkenin tarım endüstri sektörünü kalkındırmanın temel hedefleri halkın çevre yönünden temiz, yüksek kaliteli besin ihtiyaçlarını karşılama, rafineri sanayilerine hammadde sağlama, üretim verimliliğini artırma ve yeni ekonomik ilişkiler kurma temelinde gıda güvenliğini güçlendirmektir.
Bu sorunların çözümü için Türkmenistan mevzuatında yerli tarım üreticileri için teşvikler sağlanmaktadır. Bunlar, dayhan derneklerini ekonomik yönden destekleme, araziler için düşük ödeme, su kaynaklarını ücretsiz kullanma, vergiden muaf olma ve kendi ürünlerini ihraç etme gibi avantajlardır.
Ayrıca, Türkmenistan Hükümeti gübre ve diğer maliyetleri satın alma, işleme konularında% 50 indirimli olarak çiftçileri desteklemektedir. 2008 yılında, pamuk ve buğday fiyatları artırılmıştır.
Tarım endüstrisi teknolojik yönden geliştirilmektedir. Tarım endüstrisi teknolojilerinin satın alınma işlemi devlet tarafından desteklenmektedir.
Tarım endüstrisinin tarım ürünlerini işleme sektörüne yeni işletmelerin katılması ve eski işletmelerin imarı sonucunda imal edilen ürünlerin miktarı artmakta, çeşitleri çoğalmakta ve kalitesi yükselmektedir. Buna işletmelerde yaygın olarak uluslararası standartlara uygun kalite ve güvenliği sağlayıcı yeni teknolojilerin ve modern donanımların kullanılması yardım etmektedir. İşleme yapan sanayileri kalkındırmada ekonominin kamusal olmayan sektörünün girişimci yapıları önemli rol oynamaktadır. Bu amaçla, devlet tarafından küçük ve orta işletmeciliğin desteklenmesi, teknik olanakların geliştirilmesi ve küçük işletmelere lisansın verilmesi planlanmaktadır.
İnşaat Endüstrisi
İnşaat sektörünün gayri safi yurtiçi hâsılat payı yaklaşık % 6'dır. İnşaatlarda ve yapı malzemeleri sanayisinin işletmelerinde Türkmenistan ekonomisinde çalışan toplam işçi nüfusunun% 9-dan fazlası istihdam etmektedir.
Türkmenistan'ın inşaat sektöründe günümüzde 2,3 binden fazla işletme ve kuruluş bulunmaktadır. Onların 2 binini müteahhitlik inşaat şirketleri, 105-ni tasarım ve arama kuruluşları ve 238-ni inşaat malzemeleri sanayisinin işletmeleri oluşturmaktadır.
İnşaat şirketlerinin genel sayısının % 22-ni kamu tüzel kişiler oluşturmaktadır. Kamuya ait olmayan 1,5 bin inşaat şirketin 48-ni yabancı şirketler, 14-ni ortak işletmeler oluşturmaktadır. Tasarım ve arama kuruluşlarının yapısına devlete ait olmayan sektörün % 70 payı düşmektedir. Yapı malzemeleri sektöründe onların pay oranı% 77'dir.
İnşaat malzemeleri sanayisinin işletmelerinde çimento, cam yapı malzemeleri, duvar malzemeleri, metalik olmayan malzemeler, keramzit ve diğer ürünler üretilmektedir.
2000 yılına oranla 2007 yılında ihalelerin hacmi 2,1 kat artmıştır. Günümüzde, toplam ihale işlerinin % 43 oranı kamu sektörünün payına düşmektedir.
Türkmenistan vatandaşları tarafından işletilen kamudan bağımsız müteahhitlik sektörde inşaat işlerinin hacmi son 8 yılda 8,4 kat artmıştır. Kamudan bağımsız müteahhitlik sektörleri bireysel mesken evlerin inşaatını, küçük sanayi, ticaret ve yiyecek tesislerinin ve ekonominin devlet dışı sektörüne ait diğer bölümlerin inşaatlarını gerçekleştirmektedirler. Günümüzde bu sektörün ihale pazarındaki payı % 18 orandadır.
2007 yılında, yabancı şirketler tarafından yürütülen ihale işlerin hacmi Türkmenistan'daki aynı türde işlerin % 37 oranını oluşturmuştur.
Ulaştırma ve İletişim Altyapısı
Türkmenistan, ülke ekonomisinin sürdürülebilir kalkınmasını sağlayan altyapının önemli alt sektörü (demiryolu ve karayolu, deniz ve nehir limanları, boru hatları) olarak ulaştırma ve iletişim sisteminin kalkınmasına büyük önem vermektedir.
Demiryolu taşımacılığı
Türkmenistan demir yolu taşımacılığını aktif olarak geliştirmektedir. Şu anda, Türkmenistan'da demiryollarının uzunluğu yaklaşık 3100 kilometredir. 16 yıllık süreçte 1200 kilometreden fazla uzamıştır.
İhracat ve ithalat mallarının % 80-den fazlasının demiryolu taşımacılığı ile nakledilmesi, bu taşımacılığı çekici kılmaktadır. Bu nedenle, son yıllarda, demir yollarının geliştirilmesine büyük önem verilmektedir.
Ülkenin ekonomik potansiyelinin yükselmesi ile taşınan yük miktarları da her sene artmaktadır. Bağımsızlık yıllarında bu miktar üç kat daha büyümüştür ve 2007 yılında demir yolları ile 23,4 milyon ton yük ve 5,8 milyon yolcu taşınmıştır.
Günümüzde Türkmenistan, transit kargo taşımacılığında en önemli merkezlerden biri olmuştur. Her sene taşınan toplam yükün % 70-ini günlük 400 vagonun geçişini sağlayan Sarahs istasyonundan transit geçen yükler oluşturmaktadır.
Bağımsızlık yıllarında ülkede Tecen-Sarahs, Türkmenabat-Atamurat, Daşoğuz-Köhneürgenç, Aşkabat-Karakum-Daşoğuz demiryolu hatlarının inşası tamamlanmıştır.
Atamurat kenti yakınlarında bulunan Amuderya nehrinin üzerinden demiryolu ile beraber otomobil köprüsünün inşaatı yapılmaktadır.
"Kuzey-Güney" ulaştırma koridoru
Türkmenistan topraklarında şu anda Hazar denizinin doğu kıyısı boyunca uzanan "Kuzey-Güney" uluslararası demiryolu koridorunun bir parçası olan yaklaşık 900 kilometre uzunluğundaki Uzen (Kazakistan)-Gızılgaya-Bereket-Etrek-Gürgen (İran) demiryolu hattının yapımı devam etmektedir.
Hattın inşaatı Bereket-Etrek-Gürgen (İran) ve Bereket-Gızılgaya-Uzen (Kazakistan) olmak üzere iki cepheden devam etmektedir. Uzunluğu 327 kilometre olan Bereket-Etrek-Gürgen (İran) hattı Aşkabat-Türkmenbaşı demiryolu hattının Bereket istasyonundan başlamaktadır. Bu demiryolu hattının Türkmenistan toprakları üzerindeki uzunluğu 256,5 kilometredir.
Bu hat üzerinde 7 istasyonun, 2 evitman'ın ve bu tesislere ait toplam uzunluğu 73 kilometreye ulaşan destek yollarının inşaatı planlanmaktadır. Ayrıca Etrek'te, lokomotif deposunun, vagonlara teknik bakım sağlayıcı merkezin ve sınır bölgesinde vagon römorklarını değiştirme merkezinin inşaatları düşünülmektedir.
Bereket-Gızılgaya-Uzen demiryolu hattının toplam uzunluğu 571 km olup, Türkmenistan sınırları içindeki uzunluğu 441 km'dir. Bu hat boyunca 10 istasyonun, 11 evitman'ın ve bu tesislere ait toplam uzunluğu 99 km destek yollarının inşaatı planlanmaktadır. Ayrıca Gızılgaya'da, lokomotif deposunun ve vagonlara teknik bakım sağlayıcı merkezin inşaatı düşünülmektedir.
Hint Okyanusu ve Basra Körfezi ile İran, Türkmenistan, Kazakistan, Rusya üzerinden Kuzey ve Doğu Avrupa'ya ulaşan "Kuzey-Güney" rotası, transit malların taşındığı Süveyş Kanalından 3 kat daha kısadır. Bu yüzden, yüklerin "Kuzey-Güney" koridorundan taşınması çok daha karlıdır. Bu projeye, sadece Asya ülkeleri değil, Avrupa ülkeleri de büyük ilgi göstermiştir.
Hava taşımacılığı
Bağımsızlık yılları boyunca bu ulaşım türünde de büyük ilerleme kaydedilmiştir. Aşkabat'ta kapasitesi saatte 1600 yolcuya hizmet verme kapasiteli havalimanı kompleksi inşa edilmiş, hava trafik kontrol sistemi tamamıyla yenilenmiş, yeni uçuş ve iniş pisti yapılmış, yeni modern uçaklar ve helikopter satın alınmıştır. Günümüzde bir düzine yabancı uçaklar Türkmenistan hava sahasından geçmektedir. Tüm vilayet merkezlerine ve 11 ülkeye düzenli yolcu hava trafiği kurulmuştur. Onlarca ülkeye ise program dışı yük taşımacılığı gerçekleştirilmektedir. Türkmenistan'ın hava araçları parkında dünyaca ünlü "Boeing" uçak şirketinin ürünü olan "Sikorski" ve "Süper Puma" helikopterleri bulunmaktadır. Yeni filosunu "Boeing" uçakları ile tazeleyen Türkmenistan, şirketle işbirliğini gelecekte de devam ettirecektir.
"Türkmenhovayolları" ulusal devlet acentesi iç uçuşlar hariç Abu Dabi, Amritsar, Almatı, Bangkok, Birmingem, Deli, Londra, Moskova, Minsk, Pekin, İstanbul, Frankfurt ve Kiev olmak üzere toplam 13 hava yolu hattına uçuş yapmaktadır. Acente'nin Avrupa ve Asya'daki 11 ülkede ofisi bulunmaktadır. "Türkmenhovayolları" ulusal devlet acentesi yanı sıra 12 yabancı havayollarına ait acente bulunmaktadır.
Türkmenbaşı şehrinde saatte 800 yolcuya hizmet verme kapasiteli, 3500 metre uzunluğunda yeni pisti ve 6 uçak için otopark yeri olan yeni hava alanı terminalinin inşaatı başlatılmıştır. Ayrıca orada, VIP salonu ve merkezi yakıt istasyonu da inşa edilecektir.
Marı kentinde 3500 metre uzunlukta yeni uçuş ve iniş pisti ile saatte 300 yolcu kapasiteli yeni terminal binası inşa edilmiştir. Mevcut ön hızlanma pistinin yanı sıra 5 adet özel otomatik olan itfaiye istasyonunun yenilenmesi de planlanmaktadır.
Deniz yolu taşımacılığı
Türkmenistan'da deniz yolu taşımacılığı da geliştirilmiştir. Türkmenbaşı limanının yenilenmesiyle kapasitesi iki katına çıkmıştır. Liman, tüm yıl boyu deniz gemilerini kabul etme ve gün boyu yükleme ve boşaltma işlerini gerçekleştirme imkânına sahiptir.
Deniz limanının yeniden yapılanması ve Türkmenbaşı kentinde yeni bir modern deniz istasyonunun inşası düşünülmektedir.
Karayolu taşımacılığı
Karayolu taşımacılığı devletin ekonomideki en önemli bağlantı anahtarıdır.
Ülkede her sene karayolu taşımacılığı ile yaklaşık 500 milyon ton yük ve 1 milyar yolcu taşınmaktadır.
Bağımsızlıktan bu yana, ülkede araç sayısı üç kat daha artmıştır. Ülkede bulunan otoparkların % 77-si oto araçlar için,% 19-u kamyon ve özel araçlar için, % 4-i ise otobüsler içindir.
Günümüzde, devlet kara yollarının uzunluğu 13,7 bin kilometredir. Ayrıca, şehir içi düzeyde, sert kaplı ve çok kavşaklı otoyolların yaygın bir ağı bulunmaktadır. Günümüzde toplam uzunluğu 1,6 bin kilometre olan "Türkmenbaşı-Aşkabat-Marı-Türkmenabat" ve "Aşkabat-Karakum-Daşoğuz" otoyollarının inşaatı ile ilgili geniş çaplı çalışmalar yürütülmektedir. Otoyolların toplam genişliği 31 metre, her yönün genişliği ise 12,25 metredir. Bu alandaki çalışmaların 2010 yılında tamamlanması beklenmektedir.
Telekomünikasyon
Ülkede hızlı bir şekilde, otomatik telefon santrallerinin yenilenmesi ve inşası, uluslararası şebekelerin genişletilmesi, şebekelerin üye sayısının ve iletişim hizmetlerinin çeşidinin arttırılmasıyla, telekomünikasyon altyapısı geliştirilmektedir. Şu anda kayıtlı 500 bin sabit telefon hattı bulunmaktadır ve bunların yarısından fazlası dijital istasyonlara bağlıdır. Ayrıca, 155 bin kayıtlısı bulunan "TM Ce1l" ve 360 bin kayıtlısı bulunan ortak şirket "BCTI" (MTS) mobil iletişimin ulusal ağı hizmet vermektedir.
.Türkmenistan topraklarında uzunluğu yaklaşık 1400 kilometre olan Trans Asya-Avrupa fiber-optik iletişim bağlantısı ve mikrodalga iletişim bağlantıları yapılmıştır.
Türkmenistan'ın tüm yerleşim alanlarına istikrarlı iletişim sağlanmıştır. Mobil iletişim istasyonlarının kapasitesini 400 bin numaraya artırmak için çalışmalar yürütülmektedir. Onların 200 bini "TM Ce1l" ulusal mobil iletişimin payına düşmektedir.
Devlet telekomünikasyon şirketi "Türkmentelekom" halkın Internet ağına erişimini sağlamaktadır. Şu anda yeni cihazların devreye girmesiyle Internet abone sayısının 20 bin birime artırma amaçlı çalışmalar yürütülmektedir.
Turizmin Gelişimi
Türkmenistan'da turizmin güçlü endüstrini oluşturmak, ülkenin sosyo-ekonomik siyasetinin önceliklerinden biridir. Bunun için ülkede güzel modern kentler, birçok tarihi ve kültürel anıtlar, çeşitli doğa manzaraları ve iklim bölgeleri bulunmaktadır.
Turizmi geliştirme stratejisinin temel amacı, Türkmenistan'da turizm hizmetleri ile yerli ve yabancı müşterilerin ihtiyaçlarını karşılamaya büyük olanak sunan, ayrıca ülke ekonomisi ve gelişimine önemli derecede katkı sağlayacak vergi gelirleri ile döviz girişleri, iş olanakları, kültürel ve doğal mirasın korunması ile rasyonel kullanımını sağlayacak son derece etkin ve rekabetçi turizm kompleksinin yapımıdır.
"Avaza" Ulusal Turizm Bölgesi
Hazar Denizi'nin Türkmen kıyısında şifa veren ve doğa güzellikli turizminin gelişimi için çok büyük fırsatlar bulunmaktadır. Ülkenin bu bölgesi yumuşak iklimi, madeni ve çamur kaynakları, altın kumsalları, harika güzel deniz manzarası, gürültülü "Kuş pazarları", Hazar devlet doğa rezervlerinin biyolojik çeşitliliğine göre eşsiz, sulak alanları olan bir yerdir.
2007 yılının Haziran ayında gerçekleştirilen "Avaza" Ulusal turizm bölgesi tanıtım programını uluslararası düzeyde büyük bir olay şeklinde nitelendirilebilir. Bu tanıtım, eğlence ve turizm endüstrisine yabancı yatırımcıların büyük akımını çekmekle ülkenin çok büyük doğal ve ekonomik potansiyelinin hayata geçirilmesi için temelde yeni yaklaşımın başlangıç noktası olmuştur. Bölgenin başlıca amacı, Türkmenistan halkının yaşamında gerekli koşulları yaratmaya yönlendirilmiş sosyal içerikli politikayı her bakımdan gerçekleştirmektir. Uluslararası standartlara uyan bu turizm bölgesi Hazar denizinin 16 kilometreye kadar uzanan kıyısı üzerinde inşa edilecektir.
Çeşitli ülkelerin ve şehirlerin tecrübesi serbest ekonomi ve turizm bölgelerinin halkları yaklaştırdığını, yabancı sermaye akımını sağladığını ve bölgenin, hatta ülkenin refahı için güçlü teşvik sağladığını göstermektedir.
Ultramodern oteller, çocuk sağlığı evleri, pansiyonlar ve villalar, alışveriş ve iş merkezlerinin onlarca inşaat projeleri yabancı şirketler ve işletmeler tarafından gerçekleştirilecektir. Turizm bölgesindeki tesislerin tasarımları hazırlanırken, inşaatları yapılırken ve kullanıma verilirken, çevre bakımının ve güvenliğinin tüm şartlarına uygun olmalıdır. Deniz limanları, havaalanı terminali, karayolları ve demiryolları gibi ulaşım sektörlerinin bölgedeki varlığı çok önemlidir. Yeni uluslararası "Kuzey-Güney" demiryolu hattının açılması, Hazar bölgesindeki turizmin kalkınmasında yeni umutları doğuracaktır.
"Avaza" Ulusal turizm bölgesinin kalkındırılmasıyla yabancı ziyaretçilerin diğer eğlence merkezlerine yönelik, öncelikli olarak da şifalı maden sulu ve çamurlu kaplıcalara yönelik ilgileri artar.
"Avaza" Ulusal turizm bölgesinde yatırımcılara ve turizm sektöründeki işadamlarına yönelik olumlu şartlar oluşturulur. Bu şartların içerdiği geniş faydalar şunlardır:
-Yabancı yatırımcılara, Türkmenistan'da yaptığı hizmetlerden ve işlerden kazandığı karlarının kullanılmayan bölümünü yurt dışına çıkarma yetkisini vermek;
-Ulusal para biriminin serbest konvertibl para birimine dönüştürmesini sağlamak;
-Ulusal turizm bölgesinde çalışmakta olan yabancı uzmanlara ve işçilere Türkmenistan'a giriş vizelerini ve izinlerini hafifletilmiş şekilde vermek;
-Seyahat kuponu olan turistlere vizeleri hafifletilmiş şekilde vermek;
-Turizm bölgesinde iş yapacak tüzel kişiler ve yatırım projeleri devlet tarafından kayıt altına alındığında, sertifikasyon alındığında ve Ticaret Borsasında yapılan işlemlerde, kayıt ücretleri ve sertifikasyon hizmetleri ücretlerinden muaf tutmak;
-Araziyi ücretsiz kiraya vermek;
-Ulusal turizm bölgesinde tesisleri inşaatı sırasında yapılan vergi zammından ve tesislerin kullanılmaya başlamasından sonra 15 yıllık süreçte kazanç vergisi ile emlak vergisinden muaf tutmak.
Şu anda "Avaza"nın alanı 1700 hektar olarak belirlenmiştir. İlk olarak inşaatı yapılacak 90 arazinin listesi ve miktarı onaylanmıştır. 2008 yılı itibariyle "Avaza" Ulusal turizm bölgesinde otel ve tatil köyleri, diğer tatil merkezli tesisler ile kapasitesi 254,2 MWt olacak elektrik santralinin inşaatı da dâhil olmak üzere pek çok çalışmalara başlanmıştır.
Turizm bölgelerinin uluslararası deneyimi, turizm ile beraber bölgedeki diğer sektörlerin de ülke ekonomisin de bir bütün olarak geliştiğini göstermektedir.
Avaza'dan birkaç saat uzaklıkta yerleşen Mollagara gölü, tuzlu suyu ve şifalı siyah çamuru ile omurga ağrısı bulunan insanlara doğal tedavi sunmaktadır. "Avaza" Ulusal turizm projesi çerçevesinde bölgenin kalkındırılması ile modern donanımların sağlandığı Mollagara şifahanesi de bu bölgenin özgün köşesine dönüştürür.
Yakın zamanda gerçekleştirilecek radikal değişimlerden sonra ünlü Arçman (sindirim sistemi hastalıklarının tedavisi) ve Bayramalı (böbrek, kalp ve sinir sisteminin ciddi sistemik hastalıklarının tedavisi) kaplıcalarının konfor düzeyleri önemli derecede yükselecektir.
Turizm hizmetlerinin gelişiminin temel yönleri şunlardır:
-Eğlence ve dinlenmenin altyapısının oluşturulması ve hizmet kalitesinin yükseltilmesi ile eğlence sektörünün geliştirilmesi;
-Turistik sanatoryum tedavileri, aktif spor yapma olanağını veren turistik turlar, turizm alanında çeşitli turların düzenlenmesi (örneğin, deniz yürüyüşleri, at turizmi, bölge gezileri ve diğer hizmetler), ülke genelinde gezi güzergâhlarının geliştirilmesi, güzel yerlere mimari anıtların ziyaretinde kullanılacak karayolu, demiryolu ve havayolu taşımacılığı yollarının üzerinde olumlu koşulların oluşturulmasıdır.
Dış Ekonomik İlişkiler
Türkmenistan'da dış ekonomik ilişkilerin örgütsel ve kurumsal temeli oluşturulmuştur. Bunun yasal düzenlemesi bulunmaktadır ve bunlar: "Dış ekonomik ilişkiler hakkında", "Yabancı yatırımlar hakkında", "Türkmenistan'da yatırım faaliyetleri hakkında" ve "Döviz yönetmeliği hakkında", Türkmenistan'da ihraç ve ithal malların, işlerinin, hizmetlerinin lisans yönetmeliği hakkında", "Türkmenistan'da dış ekonomik ilişkilerin düzenlenmesi için önlemler hakkında" Türkmenistan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile diğer Türkmenistan yasal kanunlarıdır.
Ülkenin tarafsızlık ve "açık kapılar" siyaseti dış ekonomik ilişkilerin genişlemesi, uluslararası işbirliğinin daha da gelişmesi, küresel ekonomi dünyasına kademeli entegrasyonu için gereken şartları oluşturmuştur.
Dünya ekonomisinin küreselleştiği şartlar altında Türkmenistan'ın dünya pazarlarına girmesi için tüm olanakları kullanması, entegrasyonun parçaları olan emeğin, temponun ve yönün küresel bölünmesinde kendi yerini belirleme mecburiyeti, ülkenin dış ekonomik ilişkilerinin temel hedefleridir.
Bu amaçlar, Türkmenistan dış ekonomi siyasetinin temel yönlerini belirlemektir. Bunlar:
-Ülkenin ihracat potansiyelini arttırmak, bilimsel temelli, kaynak tasarruflu ve çevre yönünden temiz mal ve hizmetleri üretime yerleştirme ile rekabet gücünü artırmak;
-Ekonomi yapısının düzenlenmesi, uluslararası proje ve programların gerçekleştirilmesi, iletişim ve ulaşım endüstrisinin geliştirilmesi, yeni ticari ortakların ilgisini çekmek için bunlar esasında koşulların oluşturulması için yabancı yatırımların ilgisini çekmek;
-Ürün yelpazesini genişletmek ve rekabeti teşvik etmek amacıyla küçük ve orta ölçekli işletmeleri ihracat fırsatlarını arttıracak ve ülkeye hazır ve yarı hazır ürünlerini temin edecek ekonomik faaliyetlerinin yeni alanlarına yönlendirmek;
-Yabancı yatırımların ve iç sermayenin hesabına sanayi ve inşaat sektörlerini genişletmek ve modernleştirmek;
-Hammadde ve malzeme ürünlerinin dünya pazarlarında Türkmenistan'ın konumunu korumak ve hazır ürünler ile hizmet ihracatının miktarını artırmak;
-Türkmen mallarının ve hizmetlerinin dünya pazarlarına erişiminde eşit koşulları sağlamak;
-Yerli üretim için uygun koşulları yaratmayı ve aynı zamanda iç pazarda rekabet şartlarını iyileştirmeyi amaçlayan gümrük tarife siyasetini gerçekleştirmek ve
-Yabancı ortaklarla bilimsel ve teknik yönden işbirliğini geliştirmektir.
Türkmenistan'da mevcut olan ve projelendirilen trans milli gaz boruları ve enerji yollarını içinde barındıracak çok yönlü enerji altyapısı, yakın gelecekte ülkenin dış ekonomik faaliyetlerinde önemli rol oynamaktadır.
Dış ticaret
Türkmenistan ekonomisinin son 10 yılda yüksek oranda büyümesi, ülkenin dış ticaret hacminin yıllık olarak büyüme olanağını sağlamaktadır. 2007 yılında Türkmenistan'ın dış ticaret hacmi 13,4 milyar ABD Doları olarak gerçekleşmiştir. 2006 yılının ihracatı ile eşleştirildiğinde 2007 yılında, 2,2 milyar ABD Doları kadar artış gösterip 8,9 milyar ABD Dolarına, ithalatı ise 4,4 milyar ABD Dolarına erişmiştir. 2007 yılında dış ticaret hacmi 4,5 milyar ABD Doları tutarında olmuştur.
Türkmenistan'ın en önemli ticaret ortakları Rusya, Kazakistan, Çin, Türkiye, İtalya, Almanya, Japonya, İsviçre, Fransa, İran ve diğer ülkelerdir. Günümüzde, Türkmenistan'ın doğal gaz, petrol ve petrol ürünleri, elektrik, polipropilen, sıvı gaz, pamuk, pamuk ipliği, kumaş ürünleri dünya pazarlarında temsil edilmiştir.
Maden kaynaklarının zengin rezervleri ve onların etkili kullanımı ihracat hacminin büyümesini sağlamaktadır.
Ekonomideki yapısal değişikliklerin esas amacı, kademeli olarak Türkmenistan'ı hammadde üreten ülke konumundan hazır malları üreten ve dünya pazarlarına ihraç eden bir ülke konumuna getirmektir. Aynı zamanda batıdan ithal edilecek teknolojinin ve teçhizatların donanımı teşvik edilmelidir. Son yıllarda gerçekleştirilen ithalatın % 70'den fazlasını üretim temelli teknoloji ve teçhizatlar oluşturmaktadır.
Bankacılık Sistemi
Bağımsızlıktan bu yana Türkmenistan'da Türkmenistan Merkez Bankası ve ticari bankalar sistemi olmak üzere etkili çalışan, iki dereceli bankacılık sistemi kurulmuştur.
Türkmenistan'daki bankaların faaliyetleri "Türkmenistan'ın Merkez Bankası Hakında", "Ticari Bankalar ve Bankacılık Faaliyetleri Hakında", "Döviz düzenlemesi" yasalarına ve diğer hükümlere göre yürütülmektedir.
Bankacılık sisteminin ilk düzeyini Türkmenistan Merkez Bankası temsil etmektedir. Banka, kredi düzenlemelerin ve Türkmenistan'daki ticari bankalar ile şubelerini izleme-denetleme işlevlerini yerine getirmektedir.
Bankacılık sisteminin ikinci düzeyini 5 devlet ticari bankası ve 120 şubesi, 3 anonim ticaret bankası, 1 ticari banka ile yabancı sermayeli 2 banka oluşturmaktadır.
Bankalar aşağıdaki temel bankacılık işlemlerini uygulamaktadırlar:
-mevduat ve yatırım işlemi;
-para aktarma işlemi;
-kredi para sağlama işlemi;
-yatırım projelerini finanse etme işlemi;
-üçüncü şahıslar adına kefillik, garanti ve diğer yükümlülükler verme işlemi;
-fona para yatırma ve menkul kıymetler yönetimi işlemi;
-müşterilere bir yönetici, yatırım danışmanı veya mali danışmanı olarak hizmetin sağlanması;
-güvenlik ve diğer gayrimenkul işlemlerinin uygulaması;
-ipotekli kredi verme işlevi.
Şu anda Türkmenistan'da kredi sistemini yenileştirme ile ilgili çalışmalar yürütülmektedir. Bunlar özel sektörlere sağlanan mikro krediler ve üretim yönelimli kredilerdir.
Halkın konutlaştırılması çerçevesinde ipotekli kredi verme işlemi hızla gelişmektedir. Mortgage kredileri yıllık ile 30 yıla kadar bir süre ile verilmektedir ve ilk 5 yılda esas kredi borcu yerine sadece kredi faizleri ödenmektedir. Ayrıca, şirketlerin ve kuruluşların ipotekli kredi alan çalışanlarına konutun fiyatını % 50 indirimli olarak satmasına izin verilmektedir. Günümüzde, ipotekli kredi sistemi köylerde, küçük kasabalarda, ilçe ve vilayet merkezlerinde yayılmaya başlamıştır.
TÜRKMENİSTAN'IN YATIRIM POLİTİKASI
Yatırım politikasının temel ilkeleri
Türkmenistan'ın yatırım politikası tüm değişim süreçlerinin yönetimini sağlamaya, sürdürülebilir ekonomiyi yaratmaya, hükümet programlarını ve yatırım projelerini toplumsal ihtiyaçlara ve ticari ilgiye göre bağlaştırmaya yöneliktir.
Türkmenistan'ın yatırım politikasının başlıca alanları şunlardır:
petrol ve doğal gaz sanayisinde Türkmen enerji kaynaklarını dünya pazarlarına çıkaracak boru hatları sistemini kurmak ve uluslararası lider şirketler ile petrol ve doğal gaz kaynaklarının etkili kullanımı, derin araştırma işlemlerinin gerçekleştirilmesi ve üretim, işleme, ihracat hacminin arttırılması için hidrokarbon kaynaklarının araziden dışarı Hazar denizinin şelfinde araştırılması için uzun vadeli ortaklık kurmak;
tekstil sanayisinde üretim hacmi yüksek olan yeni tekstil işletmelerini oluşturmak, ileri teknolojilerin donatılması sayesinde ülke içinde işlenen pamuk miktarını arttırmak, iç ve dış pazarlarda rakip olacak ürünleri üretmek;
kimya sanayisinde kimya üretimini geliştirmek, karbonit, potasyum klorür, potasyum sülfat, sodyum hidroksit ile klor üreten kimya fabrikalarını inşa etmek ve gelecekte Garaboğazköl körfezinin değerli kimyasal hammadde kaynaklarını geliştirmek;
sanayinin diğer sektörlerinde hammadde üretiminden hazır ürün üretimine odaklanılmıştır. Böylece, ihracat odaklı üretim ile birlikte ithalatı değiştirme odaklı üretimler de geliştirilir. Buna göre, ülkenin enerji potansiyeli, petrokimya, metalurji ve inşaat malzemeleri sanayileri düşünülerek bu alanların kalkındırılması için yatırım çeşitleri ve amaçları tespit edilmiştir;
tarımsal sanayi kompleksinde yatırım politikası tahılı üretme ve işlemenin yanı sıra pamuk üretiminin daha da geliştirilmesini, aynı zamanda yün ve derinin elde edilmesini ve işlenmesini sağlamayı amaçlamaktadır. Tahıl üretimini artırmak ve işlenmesi için yüksek teknoloji ile donatılmış sistemi oluşturmak, değirmen komplekslerini inşa etmek, yüksek kaliteli gıda ürünlerini üretmek ve iç tüketim pazarının ihtiyaçlarını tam olarak karşılamak, öncelikli alanlar arasında bulunmaktadır;
ulaşım ve iletişim sektöründe yatırımlar karayolu, havayolu, demiryolu, nehir yolu ve denizyolu taşımacılığına, karayollarının inşaatına ve telekomünikasyon sistemi ile posta elektron iletişiminin geliştirilmesine yönlendirilmiştir;
eğitim sektöründe okulların teknik malzeme temelinin yenilenmesi ve genişletilmesi, yeni okulların ve okul öncesi kurumların inşaat işlerinin yürütülmesi, bilgi ve bilgisayar teknolojilerinin sağlanması, internete erişim olanaklarının arttırılması düşünülmektedir.
sağlık ve tıp sektöründe mevcut kurumların imar edilmesi, yeni, modern özel kliniklerin, merkezlerin, sanatoryumların inşaatını gerçekleştirilmesi ve yerli ilaç sanayinin hızlandırılmış kalkınmasının sağlanması düşünülmektedir;
kentsel gelişim alanında Türkmenistan'ın Cumhurbaşkanı Gurbangulı Berdimuhamedov'un yatırım politikasının birçok hedefi bulunmaktadır. Şehir ve yerleşim yerlerinin iyileştirilmesi, halkın ziyaret edebilecekleri yeni parklar ile fıskiyelerin ve diğer mimari komplekslerin inşası düşünülmektedir. Bir diğer hedef, halkın normal bir yaşamı için gerekli tüm koşulların yaratılmasıdır. Türkmenistan Başkanı'nın "Yüksek konforlu ve gelişmiş iç düzeni ile yüksek mesken konutlarının inşaatı" programının bir parçası olarak teknik ve sosyal açıdan modern yeni konut evlerin yapılandırılmaktadır. İdari binaların, ofislerin, sosyal ve kültürel yapıların, alışveriş ve iş merkezlerinin inşaatları devam ettirilmektedir;
GSYİH (iç üretim) kamusal olmayan ekonomi sektörünün yaklaşık % 40'nı oluşturmaktadır. Ekonominin bu alanının geliştirilmesi için 2020 yılına kadar GSYİH'nin ekonomideki payının % 70'e kadar ulaştırılması bekleniyor. Bu aşamaya ulaşmada paranın ve aynı zamanda yabancı sermayenin ekonominin özel sektörüne çekmeyi öngören ülkenin yatırım politikasının önemi büyüktür. Yatırımlar küçük ve orta işletmelerin oluşturulması ve geliştirilmesine, çiftçiliğin kurulması ve desteklenmesine, aynı zamanda ülkede oluşan yeni sınıf girişimcilerin eğitilmesi ve hazırlanmasına yönelik olacaktır. Türkmenistan Hükümeti küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin geliştirilmesi ve dayhan çiftliklerinin güçlendirilmesi üzerinde çalışmaktadır. Bu hedeflere yönelik yatırım projeleri için devlet tarafından en fazla 10 yıl süreli yıllık % 5 ile kolaylıklı kredi sağlanmaktadır.
Türkmenistan, en çok yabancı yatırımların çekilmesi ile ilgilenmektedir ve bunlar şekilde gerçekleşmektedir:
-"Avaza" Ulusal turizm bölgesini geliştirilmesinde;
-Türkmenistan Cumhurbaşkanı'nın köy, kasaba, şehir ve ilçe merkezlerinin yaşam şartlarının geliştirilmesi için 2020 yılına kadar Ulusal Programının uygulanmasında;
-Uluslararası "Kuzey-Güney" ulaştırma koridorunun Türkmen tarafında yer alan demiryolu inşaatının yapılmasında;
-Seydi petrol rafinerisinin imarında;
-Sıvılaştırılmış gazın üretiminin sağlanmasında;
-Brom ve iyot fabrikasının inşaatında;
-Gaz geçirici şebekenin oluşturulmasında;
-Mevcut boru hatlarının yeniden düzenlenmesinde;
-Kimya tesislerinin inşaatında;
-Petrokimya sanayinin geliştirilmesinde;
-Karayolların inşaatında;
-Makine mühendisliğinin geliştirilmesinde;
-Tarım sanayi kompleksini geliştirmede;
-Deri hammaddesinin üretilmesi ve işlenmesini geliştirmede;
-Tekstil sanayisini geliştirmede;
-Gıda ürünleri üretiminin sağlanmasında;
-Teknoloji parklarının oluşturulmasında ve bilgi teknolojilerinin geliştirilmesinde.
"Açık kapı" siyaseti, zengin doğal kaynakları, ülkenin yüksek yatırım çekiciliği Türkmenistan'ı işbirliği yönünden güvenilir ülkeye dönüştürme ve ulusal ekonominin geliştirilmesi için yabancı yatırımları çekmeye yardım etmektedir.
Bugün Türkmenistan eşit, karşılıklı yarar temelli ve yükümlülüklerini yerine getirme koşulları altında çalışmak isteyen herkesi işbirliğine davet etmektedir.